W niedzielę 27 września obchodzony jest 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy. W tegorocznym orędziu papież Leon XIV zwraca szczególną uwagę na dzieci, które doświadczają migracji i przymusowej ucieczki, oraz na odpowiedzialność dorosłych za ich bezpieczeństwo, edukację i godność.
Orędzie o „nawet jednym” dziecku
Hasło tegorocznego Dnia brzmi „Nawet jedno z tych dzieci”. Papież opublikował orędzie 11 sierpnia 2026 roku. Tekst przypomina, że za ogólnymi danymi stoją konkretni ludzie i historie. Szczególnej troski potrzebują małoletni, którzy podróżują bez opieki, zostali rozdzieleni z rodziną albo musieli opuścić dom z powodu wojny, przemocy, ubóstwa czy katastrofy.
Leon XIV wskazuje na potrzebę patrzenia na dziecko najpierw jako na osobę z godnością i prawami. W swoim przesłaniu wymienia między innymi ochronę życia, dostęp do edukacji oraz warunki potrzebne do rozwoju. Apel dotyczy nie tylko polityków i służb, ale także wspólnot religijnych, organizacji pomocowych i ludzi spotykających młodych migrantów w codziennym życiu.
Co mówią najnowsze dane o przymusowym przesiedleniu?
Według danych UNHCR, podsumowujących stan na koniec 2025 roku, na świecie 117,8 miliona osób było przymusowo przesiedlonych z powodu prześladowań, konfliktów, przemocy, łamania praw człowieka lub zdarzeń poważnie zakłócających porządek publiczny. Organizacja szacowała, że około 45 milionów z nich stanowiły dzieci poniżej 18. roku życia — mniej więcej 38 procent całej populacji osób przymusowo przesiedlonych.
Te liczby opisują różne sytuacje, w tym uchodźstwo poza granicami państwa oraz przymusowe przesiedlenie wewnątrz kraju. Nie oznaczają, że wszystkie te dzieci podróżują samotnie ani że każda z nich ma taki sam status prawny lub potrzeby. UNHCR podkreśla, że dane należy czytać w odniesieniu do definicji i okresu, których dotyczą. Statystyka daje skalę zjawiska, ale nie zastępuje indywidualnej historii dziecka.
Ochrona nie kończy się na przyjęciu
W orędziu papież zwraca uwagę, że doświadczenie przymusowej drogi nie ustaje w chwili dotarcia do innego miejsca. Dziecko może mierzyć się z rozłąką, utratą bliskich, przerwą w nauce, brakiem poczucia bezpieczeństwa albo trudnością porozumienia się w nowym otoczeniu. Dlatego potrzebne są działania obejmujące ochronę, dostęp do nauki, wsparcie psychiczne i — gdy to możliwe — bezpieczne łączenie rodzin.
Leon XIV zachęca wspólnoty Kościoła do traktowania przyjęcia migrantów jako stałej praktyki duszpasterskiej, a nie jednorazowej akcji. Wskazuje też na potrzebę tworzenia okazji do spotkania i wzajemnego poznania młodych ludzi z lokalnych społeczności oraz tych, którzy przybyli z innych krajów. To postulat skierowany do wspólnot; nie należy przedstawiać go jako opisu jednej konkretnej inicjatywy w Polsce.
Co może zrobić parafia lub lokalna wspólnota?
Pomoc warto planować we współpracy z organizacjami, które znają potrzeby rodzin i zasady ochrony małoletnich. Można sprawdzić, jakie działania prowadzą lokalne instytucje, wesprzeć sprawdzoną zbiórkę, pomóc w nauce języka albo stworzyć bezpieczną przestrzeń do udziału w zajęciach. Zanim udostępni się zdjęcia lub historię dziecka, należy zadbać o jego prywatność i zgodę opiekuna zgodną z prawem oraz zasadami organizacji.
Ważne jest również, by nie naciskać na opowiadanie o traumatycznych przeżyciach i nie traktować konkretnej osoby jako symbolu całej grupy. Pomoc powinna odpowiadać na rzeczywiste potrzeby, a w sprawach prawnych, zdrowotnych i bezpieczeństwa należy kierować się wskazówkami kompetentnych specjalistów.
Wymiar chrześcijański i odpowiedzialność publiczna
W orędziu papież łączy ewangeliczne wezwanie do przyjęcia dziecka z odpowiedzialnością wspólnot i instytucji. Chrześcijańska wrażliwość nie zwalnia z rzeczowej rozmowy o przyczynach migracji, prawie i możliwościach pomocy. Przypomina jednak, że każda odpowiedź powinna uwzględniać godność osoby, a dobro małoletniego musi być traktowane poważnie.
Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy, obchodzony w tym roku 27 września, jest okazją, by przeczytać całe orędzie i sprawdzić, jakie lokalne formy wsparcia są prowadzone przez zaufane organizacje. Papieski apel dotyczy dzieci na różnych etapach drogi — i zachęca, by nie sprowadzać ich życia do anonimowej liczby.
Zapowiedź radiowa
27 września obchodzimy Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy. W tegorocznym orędziu Leon XIV zwraca uwagę na dzieci doświadczające przymusowej migracji. Sprawdzamy, co mówi dokument i jak najnowsze dane UNHCR pomagają zrozumieć skalę zjawiska.
Źródła
- Stolica Apostolska: orędzie Leona XIV na 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy
- Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej: zapowiedź i tekst orędzia
- UNHCR: Refugee Data Finder — statystyki przymusowych przesiedleń
- UNHCR: najważniejsze dane o przymusowym przesiedleniu
W tekście rozróżniono orędzie Kościoła od danych statystycznych UNHCR. Zdjęcie ma charakter ilustracyjny i nie przedstawia osób z opisywanej sytuacji.
